ΠΟΛΙΤΙΚΗ · ΠΡΟΣΩΠΑ · ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

2. Η καταγωγή του Μαρξισμού

ΜΑΡΞ 2
ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, ΜΑΡΞ

Ο  Μαρξ και οι  κεφαλαιώδεις σχέσεις του
Σημαντική σχέση ο πατέρας του. Ο πατέρας του Μαρξ, ήταν αρχηγός του μετριοπαθούς συνταγματικού κόμματος της Τριρ, αντιτίθετο σε κάθε γαλλοφιλία και προτιμούσε τη φωτισμένη μοναρχία από τη στρατιωτική δικτατορία ή την απολυταρχία. Ραβίνος, μορφωμένος αστός, αλλαξοπίστησε, έγινε χριστιανός, άλλαξε το όνομα του, αλλά δεν κατάφερε να  κρατήσει τη θέση του και το δημόσιο αξίωμα του νομικού. Το 1838, σε ηλικία 20 ετών, χάνει τον πατέρα του. Ο θάνατος αυτός και η ποιητική αποτυχία τον οδηγούν σε βαριά μελαγχολία και κατάθλιψη. Δεν παρακολουθεί πια τα μαθήματα, απλώς συχνάζει στις συνεδριάσεις του «Κύκλου των Καθηγητών». Ασχολείται πια σχεδόν αποκλειστικά με τη φιλοσοφία.
Ο Καρλ Μαρξ φοίτησε πέντε χρόνια στο γυμνάσιο των Ιησουιτών στο Τριρ, καντιανό και φιλελεύθερο. Ήταν άριστος μαθητής. Στα γυμνασιακά του χρόνια συνέγραψε συνολικά δύο διατριβές δοσμένου θέματος, που αφορούσαν την ιστορία και τη θρησκεία (Η τελευταία εξετάστηκε ως συνεκτικό στοιχείο της κοινωνίας, και απέσπασε τιμητική διάκριση. Σε αυτήν ο Μαρξ ασχολήθηκε με το κοινωνικό έργο της εκκλησίας) και μία ελεύθερου θέματος, που αφορούσε την επιλογή επαγγέλματος. (Σ’ αυτή τη διατριβή με τον καλύτερο τρόπο διαφαίνονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του νεαρού Καρλ Μαρξ και οι προοπτικές της μελλοντικής επιστημονικής και φιλοσοφικής του δραστηριότητας).
Οι πανεπιστημιακές σπουδές του Μαρξ άρχισαν στο Πανεπιστήμιο της  το 1835, όπου σπούδαζε νομικά. Η επιλογή αυτή υπαγορεύθηκε για λόγους επαγγελματικής αποκατάστασης, αφού στην περιοχή της γενέτειράς του είχαν ιδρυθεί αρκετά δικαστήρια και θα μπορούσε να βρει γρήγορα μια θέση.  Ωστόσο, οι συναναστροφές του στο πανεπιστήμιο της πόλης τον απέσπασαν από τις σπουδές του και περνούσε το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του τραγουδώντας στις μπιραρίες. Έγινε μάλιστα μέλος της Λέσχης της ταβέρνας των συμπατριωτών του κι ένας από τους πέντε προέδρους της. Έγινε επίσης μέλος της Λέσχης των ποιητών. Ο πατέρας του ενώ ενέκρινε την ένταξη του γιου του στην δεύτερη δεν ενέκρινε την ένταξη στην πρώτη. Στην συνέχεια τον ανάγκασε να αλλάξει πανεπιστήμιο την επόμενη χρονιά, και έτσι ο Καρλ μεταφέρθηκε στο σοβαρό και ακαδημαϊκού ύφους πανεπιστήμιο στο Βερολίνο. Εκεί το ενδιαφέρον του νεαρού Μαρξ στράφηκε προς τη φιλοσοφία, προς απογοήτευση του πατέρα του, και εντάχθηκε σε ένα κύκλο φοιτητών και νεαρών καθηγητών. Μερικά μέλη αυτού του κύκλου αναζητούσαν συνδετικές γραμμές ανάμεσα στη μετά-αριστοτελική και τη μετά-Χεγκελιανή φιλοσοφία.
Σημαντική σχέση, η Τζένη, κατά τέσσερα χρόνια μεγαλύτερή , κόρη του βασιλικού συμβούλου φον Βέστφαλεν. Ο πατέρας του ήταν επιφυλακτικός στην προοπτική μιας τέτοιας σχέσης καθώς η αρραβωνιαστικιά του γιου του προερχόταν από μια ευυπόληπτη οικογένεια και η ίδια ήταν μια περιζήτητη νύφη.  Έξυπνη, κριτική  και διορατική όπως την περιγράφει ο ΖΙΝΝ στο έργο του «Μαρξ στον Σόχο».

«Ο πλούτος στις κοινωνίες με καπιταλιστικές μεθόδους παραγωγής εμφανίζεται με τη μορφή συσσώρευσης εμπορευμάτων».

«Πολύ βαρετό» μου έλεγε. Σας ρωτώ, είναι βαρετό;
Σκέφτεται.
-Εντάξει, ίσως είναι λίγο βαρετό. Το παραδέχτηκα αυτό στη Τζένη. «Δεν υπάρχει λίγο βαρετό», είπε κείνη. Μην το παρεξηγήσετε. Η Τζένη συμφωνούσε ότι το Κεφάλαιο ήταν μια σοβαρή ανάλυση. Το βιβλίο εξηγούσε ότι το καπιταλιστικό σύστημα θα επιφέρει κολοσσιαία αύξηση των παραγωγικών δυνάμεων, μια χωρίς προηγούμενο αύξηση του πλούτου στον κόσμο. Κι από την ίδια του τη φύση, το σύστημα αυτό θα διανείμει κείνο τον πλούτο με τρόπον ώστε να καταστρέψει την ανθρωπιά τόσο του εργαζόμενου όσο και του εργοδότη. Κι από τη φύση του και πάλι, θα δημιουργήσει τους νεκροθάφτες του και θα παραχωρήσει τη θέση του σε ένα πιο ανθρώπινο σύστημα. Αλλά η Τζένη πάντα ρωτούσε: «Θα έχει απήχηση σε κείνους που θέλουμε»;
-Μια μέρα μου λέει: «Ξέρεις γιατί επέτρεψαν οι λογοκριτές να δημοσιευτεί το Κεφάλαιο; Γιατί δεν το καταλαβαίνανε κι υπέθεσαν ότι δε θα το καταλάβει και κανείς άλλος». Της υπενθύμισα ότι το Κεφάλαιο είχε αποσπάσει ευνοϊκές κριτικές. Εκείνη μου υπενθύμισε ότι τις περισσότερες τις είχε γράψει ο Ένγκελς. Κι εγώ της είπα πως ίσως ασκούσε κριτική στο έργο μου γιατί δεν ήταν ευτυχισμένη μαζί μου. «Σεις οι άντρες!» είπε. «Αποδίδετε κάθε κριτική στο έργο σας, σε κάποιο προσωπικό ζήτημα. Ναι, Μουρ, τα προσωπικά μου αισθήματα δε παύουν να υπάρχουν, αλλά αυτό είναι διαφορετικό».

Μεγάλο ρόλο έπαιξε ο Φ. Ένγκελς, φίλος του  και «αδελφός» στην ουσία,  αφοσιωμένος και φύλακας άγγελος του.Οι αντιπαραθέσεις του με τον Μπρουντόν, αντισημίτη προλετάριο αναρχικό και με τον γίγαντα  Μπακούνιν, βελτίωσαν τη δεξιοτεχνία του στο σπαθί της πένας.
Αναμφίβολα ο Μαρξ, υπήρξε εξαιρετικός σύζυγος, τρυφερός πατέρας, καλός  φίλος,  ειλικρινής, θαρραλέος στοχαστής.  Έγραφε τολμηρά άρθρα, ως δημοσιογράφος που του στοίχισαν πολλά. Θα τον θεωρούσα ρομαντικό και ιδεαλιστή, παρ ΄όλο που διαπραγματεύτηκε  και καθιέρωσε τον ιστορικό υλισμό, γιατί μόνο ένας ιδεολόγος άνθρωπος, θα καθόταν να  γράφει  για τον εργάτη μέσα στην  ένδεια, την πενία και την φτώχεια, αντί να γίνει διευθυντής στο εργοστάσιο του  βιομήχανου φίλου του και να εισπράττει παχυλό μισθό. Όπως κάνουν πολλοί αριστεροί και « ιδεαλιστές» σήμερα και  «διανοούμενοι»  της δεκάρας  και της αρπαχτής.
Τάφηκε. ως άπατρις και σίγουρα δεν γνώρισε την θαλπωρή μιας πατρίδας. Διώχθηκε από την Πρωσία, κυνηγήθηκε από την Γαλλία, αργοπέθανε στην Αγγλία. Στο έργο του φαίνεται ο ξεριζωμός, υπέρμαχος της κατάργησης των συνόρων, παρ όλο που είδε και τόνισε το γεγονός, της χρησιμοποίησης των φτωχών εργατών από τις   βιομηχανίες των  νεοσχηματιζομένων εθνών  και της  εισαγωγής  οικονομικών μεταναστών, ως φθηνό  δουλικό προσωπικό.
Έγραψε πάνω από 50 βιβλία. Το Κεφάλαιο, χαρακτηριστικό του έργο, το συντάσσει λίγο-λίγο στην αίθουσα του Βρετανικού Μουσείου.  Το βιβλίο αυτό θα δει το φως μετά από 18 έτη ανέχειας και επίπονης εργασίας, το 1867. Δε τυχαίνει της αναγνώρισης του κοινού αμέσως, παρά μόνον όταν ξοδευτεί πολύ χρήμα. Είναι  4 τόμοι, μόνο ο πρώτος θα εκδοθεί, όταν ήταν εν ζωή, με αφιέρωση στον Βίλχελμ  Βολφ,  παλιό του σύντροφο. Είναι  φλύαρο,   χωρίς μεγάλη πνευματική διαύγεια, κακογραμμένο, αλλά  με σημαντικές  έννοιες, επαναλαμβανόμενες, με αναφορά στον Αριστοτέλη, τον Επίκουρο, την Αντιγόνη του Σοφοκλέους, τον Γκαίτε και ομολογώ πως περισσότερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πολλαπλοί πρόλογοι, το ιδιόχειρο σημείωμα,  στην έκδοση της Σύγχρονης Εποχής του 2002, παρά το περιεχόμενο, σε αντίθεση  με το Κομμουνιστικό Μανιφέστο που είναι πιο σύντομο, πιο δυναμικό συμπυκνωμένο και  παθιασμένο.
Όμως  νομίζω πως έχει μια δικαιολογία σοβαρή. Οι συνθήκες μέσα στις οποίες έγραφε, ήταν αντίξοες και δύσκολες και τα προβλήματα πολλά. Δεν είχε θέρμανση, νερό, φαγητό, τα παιδιά του πέθαιναν από τις αρρώστιες και το κρύο και μόνο που σκεπτόταν και έγραφε ήταν κατόρθωμα θαυμαστό και χωρίς καμία αναγνώριση, για πολύ καιρό.
Αν τον συγκρίνω με το πλήθος που σήμερα συναντώ ,τι κάνουν και με τι ασχολούνται,  άνθρωποι σαν τον  Μαρξ, αποτελούν παράδειγμα εξαιρετικό.
Ανεξάρτητα, αν συμφωνήσει ή διαφωνήσει κανείς μαζί του σε επίπεδο θεωρητικό, ο Μαρξ δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, εξ αιτίας της εβραϊκής καταγωγής του σε ένα στείρο αντισημιτισμό. Θα ήταν άδικο αυτό. Ούτε θα πρέπει να  αγιοποιηθεί, εξ αιτίας της ιδίας καταγωγής. Δεν είναι λογικό.
Ο Μαρξ θα πρέπει να ιδωθεί, χωρίς προκαταλήψεις, στο πλαίσιο τη εποχής που έζησε με τις συνθήκες που έζησε. «Παιδί» μιας αστικής επαναστατικής αλλαγής που σάρωσε την Ευρώπη και τον κόσμο, απαρνήθηκε την  τάξη του που παράπαιε, και την ταξική του συνείδηση, απαρνήθηκε την θρησκεία  που τον πρόδωσε, ονειρεύτηκε μια αταξική ιδανική κοινωνία με περισσότερη ανθρωπιά, πολέμησε για αυτήν και την επηρέασε βαθιά.
Έκανε πολλά παιδιά. Τα περισσότερα ήταν πνευματικά και πολλά νόθα. Θα μιλήσουμε για αυτά στο επόμενο άρθρο, από ποιους υιοθετήθηκαν και πως χρησιμοποιήθηκαν.
Στην ερώτηση, πνεύμα ή ύλη, ο Μαρξ απαντά με την ύλη, δίνοντας πρωτοκαθεδρία στον υλισμό και θεωρώντας πρώτα την κότα και μετά το αυγό, σε ασυνέπεια με αυτό που υποστήριζε, την ταυτόχρονη σχέση αλληλεπίδρασης σε  διαλεκτικό συντονισμό.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον  παρουσιάζει η βιογραφία του, οι σχέσεις του, οι επιλογές του, ο τρόπος που έζησε μαζί με την εποχή που έζησε.
Έχει μεγάλη σημασία για μένα, όχι μόνο τι έχει πει κάποιος και τι έχει γράψει, αλλά και πως έχει ζήσει. Ποιες ήταν οι σχέσεις του και οι επιλογές  του, για αυτό μελετώ πολύ προσεκτικά βιογραφίες και βιογραφικά. Έτσι κρίνω και διακρίνω τον άνθρωπο και το έργο του, από τις μικρές λεπτομέρειες  που βρίσκω  σε αυτά
Αξιοσημείωτα είναι τα ποιήματα που έγραψε ο Μαρξ για τη σύζυγό του. Παραθέτω μερικούς στίχους  από αυτή τη ρομαντική του, του φιλοσόφου,  πλευρά.

Σονέτα Για Τη Τζένη

Τότε θα γίνω μάρτυρας από μακρυά
Του πώς η Νίκη σε φωτίζει πάλι,
Τότε θα πολεμήσω με άλλη δύναμη,
Κι η μουσική μου στο ψηλότερο σημείο θ’ αγγίξει,

Ελεύθερος και μεταμορφωμένος
Θα παίξω τις χορδές του τραγουδιού μου,
Και με γλυκό παράπονο θ’ αφήσω
Τη Λύρα μου να κλάψει.

συνεχίζεται….

Ο άνθρωπος είναι οι σχέσεις του και το έργο του, τα παιδιά τους.

Αστραία ©©

Advertisements

3 thoughts on “2. Η καταγωγή του Μαρξισμού

  1. Θυμωμένος…

    -Υποτίθεται ότι ο σοσιαλισμός δε πρέπει να αναπαράγει τις βλακείες του καπιταλισμού! Εδώ στην Αμερική, οι φυλακές σας έχουνε ξεχειλίσει. Ποιοι είναι μέσα; Οι φτωχοί! Οι περισσότεροι είναι διαρρήκτες, κλέφτες, ληστές, έμποροι ναρκωτικών. Πιστεύουν και αυτοί στην ελεύθερη αγορά! Κάνουν ότι κι οι καπιταλιστές αλλά σε μικρότερη κλίμακα.
    http://stratigos-anemos.blogspot.gr/2015/06/blog-post_30.html

    Μου αρέσει!

  2. Τζένη, γνωρίζεις
    Αυτά τ’ αστέρια;
    Ή θά πρέπει μήπως
    να σου πω στ’ αλήθεια
    Ότι δε μας μοιάζουν-
    Γιατί είμαστε πάντα μαζί.

    Εκεί πέρα
    στο άπειρο Σύμπαν
    Μέσα από το πόλεμο
    των φυσικών στοιχείων
    Φτάνει στη καρδιά σου
    το ρέμα της αγάπης μου,
    Της ανυπομονησίας μου
    και της θλίψης.
    http://www.peri-grafis.net/ergo.php?id=366

    Μου αρέσει!

  3. Το 1872 είναι 54 ετών, απογοητευμένος και με υγεία που έχει αρχίσει να κλονίζεται. Προτείνει τη μεταφορά της έδρας της Α’ Διεθνούς στη Νέα Υόρκη, αποσύρεται και συνεχίζει τη συγγραφή του «Κεφαλαίου». Η ζωή του έχει κυλήσει με στερήσεις και ταλαιπωρίες, αλλά έχει μοναδικά στηρίγματά του την αγαπημένη του γυναίκα Τζένη Μαρξ και τον αφοσιωμένο φίλο του Φρίντριχ Ενγκελς. «Είμαι ερωτευμένος από την κορυφή ως τα νύχια» γράφει για την κατά τέσσερα χρόνια μεγαλύτερή του σύζυγό του. Η Τζένη είναι η ζωή του. Θεωρεί ότι ο χρόνος δεν είναι σε θέση να πληγώσει την ομορφιά της, η οποία «παραμένει έκπαγλος παρά την προχωρημένη ηλικία». Μαζί της θα αποκτήσει συνολικά επτά παιδιά, από τα οποία μόνο τα τρία θα φθάσουν ως την ενηλικίωση. Το 1878, όμως, η Τζένη πεθαίνει από καρκίνο. «Ο θάνατός της σκότωσε κάθε κίνητρο ζωής γι’ αυτόν» έγραφε ο Ένγκελς.
    https://www.sansimera.gr/biographies/1343

    Μου αρέσει!

Η αλήθεια είναι απλή και ο λόγος της ακόμα πιο απλός

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s